آداب و رسوم گیلان

قسمت اول از آداب و رسوم گیلان

در قسمت اول از آداب و رسوم گیلان میخواهیم درمورد این مسئله که چرا این آداب و رسم همچون ضرب المثل گیلانی ها فراموش شده اند و چرا دیگر جوانان به آن معتقد نیستند.

آداب و رسوم گیلان

همانطور که میدانید آداب و رسوم گیلان ریشه در فرهنگ و آیین استان گیلان دارد و قدیمی های این استان بسیار به آن معتقدند و علاقه مندند تا تمامی این آداب در مراسم هایشان اجرا شود. مثلا یکی از آداب و رسوم گیلان که فراموش شده است آداب و رسوم ازدواج است که در ادامه در مورد تک تک آنها توضیح خواهیم داد.

در ابتدا اسامی تک تک این آداب و رسوم را نام برده و سپس در مورد هریک توضیحاتی را ارائه خواهیم داد:

  • خونه واشو
  • رونما
  • درسری
  • قوربانی گوشت
  • کول کول چهارشنبه
  • نوروزی نوسال
  • شب چله
  • دوندون فوشون
  • شب چره
  • عروسه گوله
  • نارنج زنی
  • شب نشینی

 

آداب و رسوم ازدواج در گیلان:

در ابتدا میخواهیم چند مورد از آداب و رسوم ازدواج در گیلان را برایتان نام برده و سپس توضیح دهیم. آدابی که معمولا دراکثر خانواده های شمالی مخصوصا شرق گیلان برگزار میشود شامل موارد زیر هستند:

  1. خونه واشو
  2. رونما
  3. درسری
  4. نارنج زنی

 

خونه واشو:

همانگونه که در بالا اشاره شد متاسفانه بسیاری از آداب و رسوم گیلان فراموش شده اند آدابی که شاید ریشه در فرهنگ گیلانی ها دارد و از آن به عنوان رسمی یاد میشود که هرگز نباید از یاد ها رفت.

اولین رسم گیلانی ها ، خونه واشو میباشد که در آن عروس خانم از رفتن به خانه داماد امتناع میکند. پدر داماد برای اینکه عروس گیلکی را راضی نماید که به خانه ی داماد بیاید پیشنهادی را به او میدهد که به قول گیلانی ها عروس درسری میخواهد.

یعنی هدیه ای میخواهد تا پایش را داخل خانه داماد بگذارد مثل قطعه باغی گاوی گوسفندی (هر خانواده بر اساس توان مالی خودش) که در این صورت عروس راضی شده و وارد خانه میشود که این هدیه را خونه واشو میگویند.

آداب و رسوم گیلان

رونما:

از دیگرفراموش شده های آداب و رسوم گیلان ، رونما است. پس از اینکه مراسم ازدواج شرعی انجام گرفت.خانواده عروس برای دخترش مراسم عقدکنان و خانواده پسر برای فرزندشان مراسم عروسی به پا میکنند.

این مراسم با (خبراکونی) یعنی دعوت کردن انجام میگیرد.دعوت را خانمی که از طرف عروس یا داماد انتخاب کرده اند با رفتن به درب خانه ها انجام میدادند البته کارت عروسی وجود نداشت.

دعوت را شفاها انجام میدادند و اگر عقد کنان بود به خانه ی پدر عروس و اگر عروسی بود به خانه ی داماد میرفتن تا با شام و ناهار و میوه پذیرایی شوند. مدعوین پس از صرف شام و میوه که همراه رقص و پایکوبی و شادی بود خانه میزبان را ترک کرده و به سوی خانه های خود حرکت میکردند البته باید توجه داشت که رونما دادن از همینجا شروع میشد.

خودم به شخصه این آداب و رسوم گیلان را بسیار دوست دارم چرا که واقعا از لحاظ مالی بسیار به عروس و داماد کمک میشود.

در واقع فردی از فامیل جلوی درب خروجی مینشیند و جایی را برای جمع آوری و گرفتن رونما که همان سکه و پول بود را تحویل گرفته و نام همه ی آنان را در دفتری ثبت کرده و به خانواده ی برگزار کننده ی مراسم و جشن تحویل میدادند که این رسم بسیار مورد علاقه ی بنده و گیلانی ها است که همانگونه که گفته شد واقعا باعث میشود بخش زیادی از فشارهای مالی که به داماد یا عروس وارد میشود کاسته شود.

البته لازم به ذکر است که این رسم تقریبا میتوان گفت در بین دیگر آداب گیلان جزو به یادماندنی ترین و مورد علاقه مند ترین بوده و هنوز در اکثر عروسی های گیلانی ها اجرا میشود.

 

درسری:

با امتناع عروس به خانه رفتن داماد، باعث میشود خانواده ی داماد به فراخور وضعیت مالی چیزی به عروس بدهند تا پایش به خانه ی داماد باز شود.

آداب و رسوم گیلان

لازم به ذکر است این یکی از شیرین ترین آداب و رسوم گیلان در گذشته بوده و نوعی شیرین کاری از طرف دو خانواده محسوب شده و از این امر لذت میبردند.

 

نارنج زنی:

در روزی که قرار است عروس به خانه ی داماد برود.عروس را سوار اسب یا استری کرده که زینت داده شده است و عروس روی آن سوار میشود تا به خانه ی داماد برود.

به داماد هم خبر میدهند که عروس عازم منزل شماست.زمانی که عروس نزدیک شد داماد برای خوش آمد گویی به طرف عروس خانم حرکت میکند تا به عروس نزدیک شود و مراسم نارنج زنی را با پرتاب نارنج یا پرتقال به سوی عروس اجرا کند.

منتها داماد سعی میکند مسیر انحراف را انتخاب کند تا نارنج به عروس برخورد نکند در این حین هم همراهان عروس با دست زدن و داد و فریاد برنامه شادی کنانی اجرا میکنند.این هم یکی دیگر از آداب و رسوم گیلان است که مخصوص تازه عروس و دامادهاست.

آداب و رسوم گیلان

عروسه گوله:

زمانی که بهار میرسد عده ای از جوانان محلی با برنامه خاص خودشان به نام عروس گوله یعنی عروس مثل گل آوردیم — جان و دل خودمان را آوردیم که به زبان گیلکی چنین است:

عروسه گوله بی یردیم — جونه دیله بی یریدم

عروسه گوله همینه — ببین چه نازنینه (عروس گل ما همین است ببین چقدر نازنین است)

به درب برخی خانه ها رفته برایشان مراسم اجرا میکنند منظور از اجرای چنین برنامه ای مژده دادن به مردم است.از اینکه فصل سخت زمستان تمام و نعمت های زیبای خداوند یعنی سرسبزی و شادابی طبیعت آغاز شده است.

 

 

قوربانی گوشت:

قوربانی که همان قربانی کردن گاو و گوسفند و به کلا حیوانات حلال گوشت است معمولا در دو صورت توسط مردم قربانی و تقسیم میشود. اول اینکه برخی ها به واسطه ی نزر یا نیتی که کرده اند قربانی میکنند و به فقرا میدهند و دوم هم اینکه در برخی مناسبت ها مثل عید قربان رسم است تا گوسفندی قربانی شود و با اهالی محل و فقرا داده شود.

اما قوربانی گوشت در آداب و رسوم گیلان کمی متفاوت است. در ییلاقات املش رسم بر این است که هر کسی به اختیار خودش گوشت را تقسیم نمیکند یعنی به این صورت میباشد که تمامی گوشت های قربانی در یکجا که عموما مسجد محل بوده جمع شده و از اول محل تا آخر محل پخش میشود. در این بین هم بخش زیادی را برای فقرا کنار گذاشته و توسط فردی آگاه از فقرای آن اطراف بینشان تقسیم میشود.

اما چیز متفاوت تر که در آداب و رسوم گیلان در مورد گوشت قربانی صدق میکند این است که آنها به خون گوسفند قربانی شده احترام خاصی قائل اند و کاری میکردند که خون حیوان در چاله ای جمع شود و آنرا پوشش میدادند.

 

 

کول کول چهارشنبه:

قطعا رسم چهارشنبه سوری را میدانید البته همینجا در ابتدا باید عرض کنم که مراسمی که در حال حاضر اجرا میشود واقعا رسم قدیمی ما ایرانی ها نبوده و برخی از جوانان متاسفانه آنرا با جنگ خیابانی اشتباه گرفته اند. در هرصورت میدانید که در چهارشنبه سوری افراد از روی آتش بپرند و شادمانی میکنند که تقریبا در آداب و رسوم گیلان هم همینگونه است اما با کمی تفاوت.

در املش و مناطق کوهستانی اعم از گالش و ییلاقی در آخرین چهارشنبه از سال را کول کول چهارشنبه میشناسند.در این روز دسته های کاه که همان ساقه ی برنج خشک است را روی زمین کوپه کرده و با آتش زدن آنها افراد از کودک و خردسال و جوان و پیر از روی آتش میپرند و همزمان شعرهای گیلکی میخوانند. هم چنین اگر به دنبال دانلود رایگان آهنگ های شاد گیلکی میتوانید وارد این صفحه شده و از آنها استفاده کنید.

 

آداب و رسوم گیلان

نوروزی نوسال:

وقتی 15 روز بیشتر از عمر سال نمانده نوروزی خوانان در دسته های 2 یا  3 نفری شب ها با در دست گرفتن فانوس به درب خانه ها رفته و باهم سرودی به زبان گیلکی میخوانند.

خواندن آنان در شب ساکت و آرام و بسیار دلنشین بوده و همه صاحب خانه ها هرکس اندازه تمکن مالی خود چیزی به آنان میدهند البته بیشتر در پیمانه های مسی که تاس یا کاسه میگفتند برنج میدادند. این هم یکی دیگر از آداب و رسوم گیلان بود که اشاره شد.

 

 

شب چله:

شب چله همانگونه که میدانید طولانی ترین شب زمستان که آخر پاییز میباشد معروف است. در این شب اهالی فامیل دور هم جمع شده و پس از صرف شام مشغول خوردن خوراکی هایی چون آجیل،انار،هندوانه، چای و… میشوند.این آداب و رسوم گیلان را نه تنها خودشان بلکه در سراسر ایران همیشه اجرا میشوند.

 

پیشنهاد ما: خرید چای یک کیلویی بهاره و درجه یک

آداب و رسوم گیلان

دوندون فوشون:

دوندون فوشون یکی دیگر از آداب و رسوم گیلان است که البته بیشتر مردم آنرا اجرا میکنند و خیلی نمیتوان گفت مختص گیلانی هاست. در املش و مناطق کوهستانی گیلان و ییلاق رسم بر این بوده است که کودکی که آثار دندان در دهانش ظاهر شود یعنی دندان از لثه ی او خارج و نمایان شود برایش مراسمی برپا میکنند که نام آن دوندون فوشون است که البته تهرانی ها آنرا جشن دندونی میگویمد.

این مراسم در بعد از ظهر و با دعوت از بستگان نزدیک انجام میشود و از مهمانان با شیرینی و گندم باقلا پذیرایی میکنند که البته رایج ترین خوراکی ای که از مهمانان پذیرایی میشود همین گندم باقلای پخته است که همراه نخود و عدس میباشد.

 

پیشنهاد ما: فهرست غذاهای گیلانی را اینجا ببینید

 

شب چره:

شب نشینی نزد فامیل و همسایگان که با گرفتن فانوس به دست کوچه پس کوچه های محل را طی میکردند و به خانه مورد نظر می رسیدند. صاحب خانه با خوراکی های مخصوص از مهمانان پذیرایی می کردند که نام این پذیرایی را شب چره می نامیدند.

در سال های نه چندان دور در این شب از خوردنی هایی همچون انجیر خشک،سنجد،فندق و انار استفاده میکردند.این شب نشینی تا پاسی از شب به طول می انجامید و همیشه مهمانان با لبخند خانه ی میزبان را ترک میکردند.

 

 

شب نشینی:

شب نشینی که یکی دیگر از آداب و رسوم گیلان است تقریبا در تمامی ایران اجرا میشود. البته نا گفته نماند که در گیلان عموما این رسم در فصل زمستان اجرا شده و با فانوس و چراغ زنبوری نفتی مهمانان وارد کوچه و خیابان ها شده و به تک تک همسایه ها و اهالی سر میزنند.

از خوراکی های گیلانی ها در این شب ها میتوان به آلو جنگلی،خوج(گلابی محلی)،آلوچه محلی و شیرینی محلی اشاره کرد.

 

 

جمع بندی:

هر آن چیزی را که در مورد آداب و رسوم گیلان گفته شد ریشه در فرهنگ آنها داشته و گیلانی های عزیز معمولا روی رسم های خود پای بند هستند. چقدر خوب است که دیگر مردم ایران زمین هم روی این آداب خود پای بند بوده و آنرا به فرزندان خود نسل به نسل منتقل کنند.

چرا که وقتی در مراسمی  گیلانی شرت میکنم و میبینم کسی در درب خروجی نشسته و رونما جمع میکند تا در اول زندگی کمکی باشد برای عروس و داماد به خدم به عنوان یک گیلانی افتخار میکنم.

حرف آخر: چنانچه ما رسمی را از یاد انداخته ایم ممنون میشویم تا در زیر همین صفحه رسم فراموش شده را یاد آوری کنید.

  نظرات